Fot. Inu

Po dziesiątkach lat zapomnienia Wyspa Młyńska znów staje się jednym z najważniejszych fragmentów śródmieścia Bydgoszczy. Ponowne odkrycie jej walorów przyspieszyła akcesja Polski do Unii Europejskiej. Zapomniany przez wszystkich obszar leżący na zapleczu ratusza wywołuje dziś zainteresowanie polityków, urzędników, organizatorów turystyki, miejscowych i zagranicznych patriotów bydgoskich. Planiści, urbaniści i architekci wyznaczają Wyspie Młyńskiej i sąsiedniej Wenecji Bydgoskiej rolę " serca" Bydgoskiego Węzła Wodnego.

   Król Prus Fryderyk II, który zadecydował o budowie Kanału Bydgoskiego, wyznaczył Bydgoszczy rolę szczególnie ważnego ośrodka handlu zbożem, drewnem i skórami. Zadecydowało o tym położenie miasta sąsiadującego z żyznymi Kujawami na południu i lesistą krainą w północnej części regionu. Spojrzenie na historię miasta wykazuje, że pod koniec XVIII wieku handel zbożem zdominował regionalny rynek. Interes zbożowy był tak korzystny, że część najbogatszych bydgoszczan zmieniała specjalizacje gospodarczą. Obrót zbożem spowodował powstanie nowych branż. Nie ograniczano się więc wyłącznie do składowania zboża. W mieście zaczęły powstawać młyny i piekarnie. Zniesienie utrudnień związanych z prawem składu tylko przyspieszyło procesy rozwojowe bydgoskiej gospodarki. Kanalizacja Brdy umocniła rolę ponadregionalnego ośrodka handlu.

Fot. Inu

      W pierwszej połowie XIX wieku rolę centrum gospodarczego Bydgoszczy przejęła Wyspa Młyńska. W 1826 r. rozpoczęła tu działalność spółka akcyjna "Herkules". Dziesięć lat później Fryderyk Eberhardt założył zakład ślusarki, który przekształci się później w firmę produkującą piece piekarskie. Dogodne położenie wyspy zadecydowało o rozwoju przemysłu młynarskiego. Pierwszą w mieście maszynę parową uruchomiono w 1842 r. w Młynach Królewskich. Dwa lata później podjęto budowę Młynów Rothera. Eberhardt rozwinął nowa specjalizacje jaka stała się budowa statków dla potrzeb żeglugi śródlądowej.
     Dlatego właśnie Wyspa Młyńska, stanowiąca epicentrum BWW jest – zdaniem Stanisława Wrońskiego z Miejskiej Pracowni Urbanistycznej najcenniejszym zasobem Bydgoszczy. Zasoby przyrody i dobrze zachowane obiekty XIX wiecznej architektury przemysłowej, elementy zabytkowego systemu hydrotechnicznego Kanału, inne urządzenia służące przez wieki do obsługi międzynarodowej drogi wodnej, w tworzą unikatowy, w europejskiej skali, związek cech hydrograficznych Brdy, Wisły i Kanału Bydgoskiego. BWW w skojarzeniu z tzw. założeniami architektoniczno- urbanistycznymi, identyfikuje Bydgoszcz w Europie. W nowych realiach geopolitycznych naszego kontynentu skarby zgromadzone na Wyspie stanowią o międzynarodowym prestiżu miasta.

Wspólne działania wielu środowisk wpisują się w strategię rozwoju miasta programowo uwzględniającą powrót nad wodę, ochronę zasobów przyrody i plany ponownego włączenia Bydgoszczy do sieci europejskich dróg wodnych. Wszyscy uczestnicy programu rewitalizacji BWW są przekonani, że ten fragment centrum stanie się w najbliższych latach atrakcyjnym produktem turystycznym, skojarzonym z innymi wartościowymi elementami miasta i regionu. Materializacji tych planów służyć ma skuteczny program promowania BWW jako szczególnie atrakcyjnego miejsca europejskim szlaku wodnym E- 70.
       W 2000 r. przyjęty został "Program Przywracania Brdy Miastu". To interdyscyplinarne przedsięwzięcie zakłada, że Brda stanie się w perspektywie najbliższych lat pierwszoplanowym elementem kompozycji przestrzennej miasta. Materializacja tego projektu ma poprawić wizerunek Bydgoszczy i zwiększyć atrakcyjność terenów nadbrzeżnych w rejonie Brdy i Kanału Bydgoskiego. Tzw. "waterfronty" maja lepiej niż dotąd słuzyć turystyce, rekreacji, kulturze i handlowi. Pierwsze dwa lata realizacji programu zapisały się pracami w rejonie Starego miasta i na Wyspie Młyńskiej. W lipcu 2004 r. rozstrzygniety został ogólnopolski pkonkurs na zagospodarowanie tego fragmentu bydgoskiego centrum. Autorzy zwycięskiej pracy, Rafał sotkowski i zbigniew Fijałkowski, wyeksponowali konieczność zachowania historycznej zabudowy dla potrzeb wypoczynku i kultury. Wieloletni program inwestycyjny miasta do 2008 r. przewiduje staranną rewitalizacje zasobów kulturowych i przyrodniczych Wyspy Młyńskiej. Plany te uwzględniają m.in. adaptację i modernizacje Czerwonego i Białego Spichrza, Domu Młynarza oraz obiektów przy ul. Mennica 4,6,7. Zbudowany tu zostanie system kanalizacyjny i wodociągowy. Planuje się również urządzenie promenady wzdłuż Wybrzeża Prezydenta Naruszewicza. Renowacji poddane zostaną istniejące na Wyspie budowle hydrotechniczne – śluza miejska, jaz farny i tzw. ulgowy, przepławki dla ryb. Nastąpi przebudowa ul. Mennica i mostu w ul. Ku Młynom. Zadania te skojarzone są z odrestaurowaniem pobliskiego mostu Jerzego Sulimy – Kamińskiego.

Fot. Inu

      W perspektywie najbliższych lat wyspa Młyńska stanie się jednym z najbardziej atrakcyjnych fragmentów miasta. Opuszczony i zaniedbany teren pełnić będzie rolę wielkiego parku kultury i wypoczynku. Program inwestycyjny przewiduje szerokim zakres robót modernizacyjnych w zabytkowych budynkach należących do miasta, powstaną nowe mosty i kładki. Wśród uporządkowanych skupisk zieleni wytyczone zostaną nowe aleje spacerowe. Powstanie infrastruktura służąca rekreacji. Oprócz ławek i stylowych siedzisk wytyczone zostaną ścieżki rowerowe. Cykliści będą mogli swobodnie wjeżdżać na Wyspę o strony ul. Focha i wędrować dalej w stronę ronda Grunwaldzkiego i Starego Kanału Bydgoskiego.
      W 2006 r. trwały na Wyspie Młyńskiej intensywne prace związane z budowa trzech kładek, które połączą różne rejonu bydgoskiego centrum z Wyspą. Dwa mosty powstały nad Brdą Młynówką, od strony Wenecji Bydgoskiej. Jedna umożliwia dojście na Wyspę od strony "deptaka" na ul. Długiej, następna połączy wkrótce ul. Św. Trójcy z Wyspą. Trzecia, najbardziej nowoczesna, spina Brdę w sąsiedztwie Opery Nova. Z nabrzeża przy tej reprezentacyjnej budowli można będzie pójść na spacer po Wyspie. W 2007 r. planowane są roboty modernizacyjne budynku przy ul. Mennica 6. Powstanie tu miejskie centrum przedsiębiorczości. Dużym zadaniem inwestycyjnym jest także przekopanie tzw. międzywodzia łączącego Brdę i jej odnogę tzw. Młynówkę Przy tej sposobności zagospodarowane zostaną fragmenty nabrzeża istniejącego tu przez dziesięciolecia w czasach gdy Bydgoszcz była ważnym ośrodkiem na międzynarodowej drodze wodnej.

Marek Badtke